Main menu:
1.
Giris: ilkyardimin Tanimi ve Önemi
2.isyerinde
ilkyardim Egitimi ve Organizasyonunun isletme Politikasi Olarak Benimsenmesi ve
isverenin Sorumluklari
3.
isyerinde ilkyardim Organizasyonunda ihtiyaçlarin Belirlenmesi
4.
ilkyardimci Personelin Sayisinin Belirlenmesi
5.
ilkyardimci Personelin Seçilmesi
6.
ilkyardim Egitimleri
7.
ilkyardim Ekipman ve Malzemesi
8.
isyerinde Olagandisi Durumlara Hazirlik
9.
Elektrik Çarpmalarinda ilkyardim
1. Giris: ilkyardimin Tanimi ve isyerinde ilkyardimin Önemi
ilkyardim herhangi bir kaza yada hastalik durumunda tip profesyonelleri olay
mahalline ulasincaya dek, olay yerinde bulunanlarin hasta yada kazazedeye
yaptigi uygulamalardir. isyerlerinde kazalar açisindan artmis olasiliktan söz
etmek mümkündür. Elektrik çarpmasi, organ kopmalari, yüksekten düsme, kanamalar
ve yaniklar isyerlerinde sik karsilasabilecegimiz kazalar arasinda
siralanabilir. Ayrica isyerlerinde olay mahalline ulasim açisindan zorluklar da
söz konusudur. Sonuç olarak isyerlerine ilkyardim organizasyonu vazgeçilmez bir
gereksinimdir.
2. isyerinde ilkyardim Egitimi ve
Organizasyonunun isletme Politikasi Olarak Benimsenmesi ve isverenin
Sorumluklari
isyerinde ilkyardimla ilgili
düzenlemeleri yapmak isverenin yasal sorumlulugudur. isveren isyerinde
çalisanlarin yaralanmasi veya hastalanmasi halinde ilk yardim hizmetinin uygun
kosullarda ve yeterli düzeyde verilmesini saglayacak ekipman ve personele sahip
oldugunu garantilemelidir.
3. isyerinde ilkyardim
Organizasyonunda ihtiyaçlarin Belirlenmesi
isyerinde ilkyardimla ilgili
çalismalari planlarken her bir çalisma alaninin kosullarina uygun ilkyardim
gereksinimleri önceden belirlenmelidir ve bu gereksinimler belirlenirken
asagidakiler göz önünde bulundurulur:
a. isyeri Riskleri: isyerinde ilk yardim
organizasyonunda isin yapisina göre planlama yapilir. Büro, satis
magazasi, kütüphane gibi düsük risk kategorisinde yer alan isyerleriyle, agir
sanayi, insaat, kimyasal maddeler imalati gibi yüksek riskli isyerlerinde
farkli gereksinimler söz konusudur. Agir ve tehlikeli islerin yapildigi
isyerlerinde belli sayida ilkyardimci personele ve ek ilkyardim ekipman ve
malzemesi gibi kapsamli hazirliklara ihtiyaç varken, düsük risk grubunda yer
alan isyerlerin için ilkyardim dolabi ve tedarikçisinden olusan hazirlik
yeterli olabilir.
b. isyerinin Büyüklügü: isyeri tek bir binada yerlesimli
veya genis bir sahada farkli bina komplekslerinde bulunabilir, binalar arasi
uzaklik söz konusu olabilir ya da büyük bir is merkezinin farkli katlarinda yer
alabilir. Bu durumda her bir bina ya da kat için ayri ilkyardimci personel
yetistirilmeli, ekipman ve malzeme ayri hazirlanmalidir.
c. isyerinin Kazalar Açisindan
Geçmisi: isyerinde
ilkyardim gereksinimlerini belirlerken geçmiste görülmüs kazalarin sayisinin,
sikliginin, nedenlerinin ve sonuçlarinin incelenmesinde yarar vardir. Bu
inceleme çok yönlü ve büyük organizasyonlar için hangi ekipman ve
malzemenin gerektiginin ve ayrica ilkyardimcilarin öncelikle hangi
alanlardan sorumlu olacaginin belirlenmesinde yardimci olur.
d. is Gücünün Yapisi ve Dagilimi: Tedarik edilecek ilkyardimin düzeyi
çalisanlarin vardiya usulü veya tek basina çalisip çalismadigina göre degisir.
Ayrica özürlü çalisanlar, genç isçiler, çirak veya stajyerler olup olmadigi
gözden geçirilmeli, acil durumlarda binalarin tahliye edilmesi söz konusu
oldugunda tahliye sirasinda özel gözetilmesi gereken ya da refakat ihtiyaci
olan çalisanlar olabilecegi dikkate alinmalidir.
e. isyerinin Lokalizasyonu: Acil tip hizmetlerine uzak sahalarda bulunan
isyerlerinde hasta ya da kazazedelerin uygun transportunu olanakli kilacak özel
düzenlemeler yapilmalidir.
f. isyerinin Haberlesme Olanaklari: isyerinin dahili telefonlarinin,
acil çagrilar için ayrilmis özel telefonlarinin olup olmamasi, telsiz
sisteminin harici ya da dahili kullanimi gözden geçirilmeli ve varsa acil
durumlarda bunlardan nasil yararlanilabilecegi, yoksa bunlarin nasil
gelistirilebilecegi planlanmalidir.
g. Uzakta ve Yalniz Çalisan islerin
Varligi: isletmede
yalniz çalisan veya tek basina sahaya giden isçiler varsa, bu isçilerin
herhangi bir kaza veya hastalanma durumunda kendi kendine ilkyardim
uygulayabilmeleri için bu konuda egitim almis olmalari gerekir.
Ayrica yanlarinda ilkyardim malzemeleri bulundurmalari ve
haberlesebilmek veya yardim çagirabilmek için bireysel iletisim
araçlariyla donatilmis olmalari önemlidir.
h. Farkli isverenlerce Paylasilmis
isin Yapildigi Yerler: isyerinde farkli isverene bagli çalisan isçiler bulunabilir. isverenler
ilkyardim organizasyonuyla ilgili düzenlemeler konusunda uzlasma saglamali,
paylasilan alanlarda ilkyardim tedarikinin saglanmasinda uygun ve yeterli
olundugundan emin olmalidirlar.
i. ilkyardimci Personellerin Yillik
izin veya Diger Nedenlerle Bulunmayislari: isveren ilkyardimci personelin planlanmis yillik izin
gibi isyerinde bulunamayis dönemlerini kapsayacak sekilde düzenleme yapmalidir.
Hastalik gibi plansiz mazeretler nedeniyle istisnai yokluk durumlarinda açigin
nasil kapatilacagi göz önünde bulundurmalidir.
4. ilkyardimci Personelin Sayisinin
Belirlenmesi
isyerlerinde çalisanlarin bir kismi
ilkyardimci personel olarak seçilir ve ilkyardim egitimi almalari saglanir.
Ülkemizde bu sayi her 20 çalisandan en az birinin ilkyardimci olmasi,
agir ve yüksek riskli isler için 10 çalisandan en az birinin ilkyardim uygulama
becerisine sahip olmasi seklinde yasayla belirlenmistir. Esas olarak her
isletmede bütün çalisma mekanlarinda ve bütün çalisma saatlerinde
ilkyardim bilgi ve becerisine sahip yeterli eleman bulunmalidir.
5. ilkyardimci Personelin Seçilmesi
ilkyardimci personelin seçilmesinde
psikolojik ve fiziksel uygunlugu, idare ve iletisim becerilerine sahip olmasi,
gerektiginde isini birakabilmesi ve isletmede kalici olmasi göz önünde
bulundurulmalidir.
6. ilkyardim Egitimleri
ilkyardim egitimleri eriskin egitimi
ilkelerine uygun, interaktif, uygulamali ve beceri kazandirmaya yönelik
olmalidir. Egitimin yeterliligi ilk ve son degerlendirme testleriyle sinanmali
ve sonrasinda yapilacak tatbikatlarla katilimcilarin uygulama becerileri
izlenmelidir. Egitimler periyodik olarak yenilenmelidir.
7. ilkyardim Ekipman ve
Malzemesi
a. ilkyardim dolaplari: isyerlerinde her çalisma biriminde
kolay ulasilabilir bir yerde en az bir ilkyardim dolabi bulunmali ve içerisinde
sadece ilkyardim için gerekli malzemeler bulunmalidir. ilkyardim dolaplarinda
baslica; sargi bezi , üçgen sargi, büyük ped, çengelli igne, plastik eldiven
yer almalidir.
b. Ek ilkyardim materyalleri ve ekipmanlari: Ek ilkyardim ekipmanlari
arasinda sedye, battaniye, göz irrigasyonu için su, seyahat ilkyardim
kitleri sayilabilir. Kimyasallarla çalisilan isyerlerinde kimyasallarin
göze kaçmasi halinde, göz irrigasyonu için uygun yikama solüsyonlari olmalidir.
Ayrica kimyasal yaniklara karsi kolay ulasilabilir mesafede tüm vücut için
duslar hazir bulunmalidir. Bunlarin periyodik bakimi yapilmali ve
sürekli, istenen tazyikle, bol ve uygun nitelikte su sagladigindan emin
olunmalidir. Çalisanlarla aralikli tatbikatlar yapilarak kimyasallarla yanik
söz konusu oldugunda tüm giysilerini çikarmasi ve vücut dusu uygulamasi
gerektigi kavratilmalidir.
8. isyerinde Olagandisi Durumlara
Hazirlik
Gerek deprem, sel gibi dogal
olaylara bagli olsun, gerekse patlama, yangin, bombalama gibi teknolojik
nedenlerle veya insan eliyle olussun yaralanma, can ve mal kaybina yol açan,
birden çok kisiyi veya çevreyi etkileyen olaylara olagandisi durum denir. Her
isletmenin olagandisi durumlara yönelik kurumsal hazirligi bulunmasi gerekir.
Bu hazirliklar hem kayiplari azaltir ve hem de iyilesmeyi hizlandirir.
a. Olagandisi Durumlar için iletisim
ve Hareket Planlari Hazirlanmasi: isyerlerinde olagandisi durumlarda birimlerin birbiriyle,
birimlerin saglik ekibiyle ya da birimlerin karar noktasindaki yöneticilerle
iletisiminin nasil gerçeklesecegi önceden belirlenmelidir. Olasi olagandisi
durumlar için senoryalar belirlenmeli ve bunlara uygun hareket planlari
hazirlanmalidir. Acil durumlarda binalarin bosaltilmasi gerekebilir,
tahliye rotalari ve toplanma noktalari önceden belirlenmeli ve bu noktalarda
sayimlari kimlerin yapacagi tespit edilmelidir. Bunlarin önceden
belirlenmesi, tatbikatlarla benimsetilmesi ve herkesçe kavrandiginin güvence
altina alinmasi gerekir.
b. Görev Rol ve Sorumluluklarin Tanimlanmasi: Olagandisi durumlar için her bir görev açik
olarak tanimlanmali, kimlerin sorumlu oldugu belirlenmelidir.
c. Prosedürler Gelistirilmesi ve
Çalismalarin Kayit Altina Alinmasi: Eylemlerin kimin tarafindan hangi sonuçla yapilacagi
prosedür haline getirilmelidir. Bu prosedürlerde hangi araçlarin kullanilacagi
ve yeterlilik-uygunluk kriterlerinin neler oldugu tarif edilmelidir. Eylemlerin
akim semalari hazirlanmalidir. Tüm olagandisi durumlara hazirlik çalismalari
kayit altina alinmalidir.
d.Çalismalarin Periyodik Olarak Degerlendirilmesi
ve ihtiyaç Görülürse iyilestirilmesi :Tüm çalismalar belirli araliklarla izlenmeli, tatbikatlarla
sinanmali, aksadigi yönleri tespit edilirse, revize edilmelidir.
e. Çalismalarin isletmede
Duyurulmasi: isyerinde
çalisanlarin yararlanabilecegi kaynaklardan haberdar olmasi ve
ulasabilecegi yapilandirilmis sistemi tanimasi için duyurular yapilmalidir.
isletmede herkesin görebilecegi yerlere kolay anlasilir akis semalari ve
isaretler konmalidir.
ELEKTRiK ÇARPMALARINDA iLKYARDIM
Elektrik yaniklari görünürde
küçük olabilir ama elektrik akimi deri altindaki dokuda daha yaygin hasar
olusturur. Eger vücuttan geçen elektrik akimin miktari yüksekse, kalp ritmi ve
solunum kaslari etkilenir, kalp durmasi ve/veya solunum durmasi olabilir. Elektrik
akimi kazazedenin bazen de savrulup düsmesine yol açar ve bunun sonucunda
vücutta kesi ve kiriklara neden olabilir.
Yapilmasi gerekenler:
1. Öncelikle kazazedenin elektrik
kaynagiyla temasinin sürmediginden emin olunmalidir. Mümkünse elektrik kaynagindan
kesilmeli, degilse iletken olmayan bir cisim (plastik) yardimiyla kazazedenin
kaynakla olan temasi sonlandirilmalidir.
2. Elektrik temasi olmadigindan emin
olduktan sonra degerlendirmeye geçilir. Kazazede omuzlarindan hafifçe
sarsilarak yüksek sesle ”iyi misin?” diye sorulur,
yanit yoksa ciddi bir sey olabilecegi düsünülerek hemen yardim çagrilir.
3. Daha sonra solunumun ve dolasimin
degerlendirilmesine geçilir. Solunumu ve dolasimi olmayan kazazedeye solunum
destegi ve kalp masaji uygulanir. Bu uygulamalari daha önce bu konuda yeterlik
kazanmis ilkyardimcilar gerçeklestirebilir.
4. Kazazedenin solunumu ve dolasimi
varsa iyilesme pozisyonuna (yan yatis) getirilerek, yanik yerleri steril gazli
bezlerle örtülür ve saglik ekibinin gelmesi beklenir. Battaniye ya da havlu
lifleri zarar verebilecegi için örtü olarak tercih edilmez.
5. Kazazedede sok bulgulari
gelismeye baslarsa (bayginlik hali yüzde soluklasma, solgunluk, ellerde soguk
terleme gibi) ayaklar yüksege kaldirilir. Bu pozisyon beyne kan gitmesine
yardimci olur.